Grazers horen te grazen. In een dierwaardige veehouderij hebben alle runderen daarom toegang tot weidegang.
Weidegang is ook beter voor het klimaat en de natuur. Runderen die vers gras eten, stoten minder methaan uit. In de wei komen mest en urine nauwelijks tot niet samen, waardoor er minder ammoniak vormt, waardoor er weer minder stikstof in de natuur kan neerslaan.
Maar het kabinet grijpt deze koppelkansen niet aan. Sterker, het stikstofbeleid jaagt verdere intensivering en schaalvergroting aan, blijkt uit onderzoek van Wageningen Social & Economic Research. Grote, kapitaalkrachtige boeren kunnen zich nieuwe technieken of grond veroorloven om hun uitstoot te verlagen en hun mestoverschot weg te zetten. Biologische en extensieve boeren die al minder uitstoten, en vaak ook veel minder tot geen krachtvoer en kunstmest gebruiken, worden door de overheid niet beloond maar wel belast met nieuwe regels en reductienormen. De biologische boeren vragen hier ook aandacht voor. Caring Farmers hebben minister van Landbouw Jaimi van Essen (D66) er een brandbrief over geschreven.
Veel koeien en kalveren op stal
Nu krijgen nog twee op de drie melkkoeien, en één op de drie vrouwelijke kalfjes, weidegang. Maar dat aandeel neemt af terwijl het aantal megastallen, waar dieren nooit buiten komen, toeneemt, blijkt uit onderzoek door Wakker Dier.
Vleeskalveren komen helemaal nooit buiten, terwijl kalveren in de wei van jongs af aan een motivatie laten zien om gras te verkennen en te verteren. Voor de gezondheid van kalveren is het van belang dat ze vanaf een leeftijd van twee weken naast moedermelk ook toegang krijgen tot gras en ander ruwvoer. In de gangbare kalverhouderij krijgen de dieren noch moedermelk noch gras.
Voor 33 bedrijven en organisaties, waaronder de Dierencoalitie, aanleiding om dinsdag een petitie in de Tweede Kamer aan te bieden. Samen met Dirk Gravesteyn van boerderij Koetastisch mocht ik Laura Bromet (PRO), Jan Arie Koorevaar (CDA), Esther Ouwehand (PvdD), Anne-Marijke Podt (D66) en Hanneke Steen (CDA) bijpraten over de voordelen van weidegang, en ook over de risico’s van het huidige beleid.


Beter voor de dieren
Runderen besteden volgens diergedragsdeskundigen van de Universiteit Utrecht een groot deel van hun tijd aan foerageren, zoeken, manipuleren en eten van voedsel.
Runderen zijn voornamelijk grazers, maar eten ook van bomen en struiken. Als ze zelf de keus krijgen, vertonen runderen volgens de Raad voor Dierenaangelegenheden een voorkeur om een groot deel van hun tijd buiten door te brengen, zeker ’s nachts. Uit Amerikaans onderzoek is zelfs gebleken dat runderen evenveel inspanning leveren voor weidegang als voor toegang tot krachtvoer.
Weidegang voorziet volgens de Dierenbescherming in uiteenlopende omgevingsprikkels en gedragsverrijking, doordat dieren in een kuddeverband kunnen verkeren in een complexe fysieke leefomgeving met ruimte om te exploreren, frisse lucht, zonlicht, een bioritme, keuzevrijheid en variatie. Hierdoor draagt weidegang niet alleen bij aan de vervulling van de graasbehoefte, maar ondersteunt het soorteigen gedrag, de fysieke ontwikkeling, gezondheid en het welzijn van runderen in de breedte.
Beter voor de natuur
In de weide komen mest en urine nauwelijks tot niet bij elkaar, waardoor minder ammoniak vormt. Boeren kunnen met veel weidegang dus hun stikstofuitstoot verlagen. Voor dierenwelzijns- maar ook natuurorganisaties is het van belang dat reductie van veldemissies meetellen voor de stikstofdoelen, en dat boeren die veel weidegang toepassen hiervoor worden beloond met geborgde emissiereductie. Dat is nu niet zo.
Nog beter is weilanden inzaaien met kruidenrijk grasland. Dat komt de lokale biodiversiteit te goede en geeft de dieren een gevarieerder dieet. Extensief begraasde graslanden zorgen voor een rijkdom aan bloemen, vlinders en vogels. Daarnaast is kruidenrijk grasland beter bestand tegen droogte.
Beter voor het klimaat
Door eerder te beginnen met weiden en in het najaar langer door te gaan, kunnen rundveehouders meer vers gras benutten. Dit kan de methaanuitstoot uit de pens van de koe verlagen.
Weidegang zorgt ook voor gezondere dieren. Onderzoeken tonen minder uierontstekingen en minder kreupelheid aan. Veehouders hoeven hierdoor minder koeien te vervangen en minder jongvee op te fokken. Een langere levensduur van 4 tot 15 maanden kan de methaanuitstoot op bedrijfsniveau volgens het Netwerk Praktijkbedrijven met 1,2 tot 3,8 procent verlagen.
De rundveehouderij is goed voor 77 procent van de Nederlandse methaanuitstoot, en daarmee circa 10 procent van de totale Nederlandse uitstoot van broeikasgassen.
Tweede Kamer moet kiezen
In 2024 besloot de Tweede Kamer om binnen 16 jaar een dierwaardige veehouderij in Nederland te realiseren. Een amendement van D66 en VVD gaf alle dieren toen recht op het kunnen vertonen van natuurlijk gedrag in uiterlijk 2040, waaronder foerageergedrag (het zoeken en vinden van voedsel).
Weidegang ontbreekt in het kabinetsplan om invulling te geven aan die wetswijziging. Daarmee komt het kabinet volgens wetenschappers van de Universiteit Utrecht en Wageningen University & Research ‘onvoldoende tegemoet aan deze belangrijke behoeften van runderen.’
In januari debatteert de Tweede Kamer met de verantwoordelijke staatssecretaris, Silvio Erkens (VVD), over het kabinetsplan. In december komt er eerst een debat over het alternatieve wetsvoorstel van de Partij voor de Dieren. Daarmee zouden alle wetenschappelijk vastgestelde gedragsbehoeften van runderen — foerageren, maar bijvoorbeeld ook opgroeien bij de moeder en het kunnen onderhouden van sociale banden in een kudde die varieert in leeftijd — aan de Wet dieren worden toegevoegd.

